मंदिराचा इतिहास
मंदिर - धार्मिक, सांस्कृतिक आणि सामाजिक केंद्र
आपल्या भारतीय संस्कृतीमध्ये आपली मंदिरे ही कायमच धार्मिक सांस्कृतिक आणि सामाजिक उत्थापनाची केंद्रं ठरलेली आहेत.त्यालाच अनुसरून साधारणतः दीडशे वर्षांपूर्वी बीड शहरात स्थापित झालेले ‘श्री दत्त मंदिर’ शहरातील धार्मिक सांस्कृतिक आणि सामाजिक चळवळीचे केंद्र व शहरातीलच नव्हे तर जिल्ह्यातील हजारो दत्त भक्तांचे श्रद्धास्थान म्हणून अग्रभागी शोभून दिसते.
एकमेवाद्वितीय विलोभनीय मूर्ती
गाभाऱ्यात विराजमान असलेली श्री दत्त महाराजांची विलोभनीय मूर्ती सर्व भाविकांचे चित्त वेधून घेते व मनामध्ये महाराजांविषयी अनन्य भक्ती जागृत करते. तसेच खिन्न झालेल्या मनास दत्त महाराज नित्य ऊर्जा प्रदान करतात व आपल्या कार्यात पुढे जाण्याची प्रेरणा देतात.सध्या गाभाऱ्यात विराजमान असलेली दत्त महाराजांची मूर्ती ही 80 वर्षांपूर्वी स्थापित झालेली मूर्ती आहे.
सामाजिक इतिहास
मंदिराच्या सामाजिक इतिहासाविषयी सांगायचे झाल्यास स्वातंत्र्यपूर्व काळात बीड शहरातील महत्त्वाच्या बैठका या ठिकाणी होत असत. तसेच याच मंदिरात राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची शाखा पण चालत असे. तसेच पूर्वीचे विश्व हिंदू परिषदेचे शहरातील मुख्य कार्यालय दत्त मंदिरातच होते. तसेच बीड शहरातील सर्व मुख्य सांस्कृतिक कार्यक्रम कायमच दत्त मंदिरात होत आलेले आहेत व अजूनही होतात.
मंदिर विकास आणि विश्वस्त मंडळ स्थापना
आज आपण दत्त मंदिराचे जे भव्य रूप बघत आहोत त्यामागे कै डॉ गोविंदराव निरंतर,कै रंगनाथराव औटी,कै पांडुरंगराव थिगळे,कै वसंतराव मनसबदार या सर्व महनीय व्यक्तींचा महत्त्वाचा सहभाग आहे. या सर्वांनी एकत्र येऊन पूर्वी मंदिर विकासासाठी एक कार्यक्रम निश्चित केला व त्यानुसार कार्य करून मंदिराची उभारणी केली. एवढेच नव्हे तर यासाठी आवश्यक असणारे आर्थिक पाठबळ ही त्यांनी पुरवले. दि 5 सप्टेंबर 1972 रोजी मंदिराच्या सर्वांगीण विकासासाठी विश्वस्त मंडळ स्थापित करण्यात आले.
तेव्हांपासून ते आजपर्यंतच्या सर्व विश्वस्तांनी अगदी तनमनधनाने अविरत दत्त मंदिराच्या विकासासाठी कार्य केले आहे. कै गोविंदराव निरंतर यांच्या पश्चात त्यांचे चिरंजीव बीड शहरातील प्रसिद्ध डॉक्टर व दत्त महाराजांचे भक्त डॉक्टर अरुणजी निरंतर यांनी अध्यक्षपदाची धुरा सांभाळली व सांप्रत काळापर्यंत तेच विश्वस्त मंडळाच्या अध्यक्षपदाचे कार्य उत्तमरीत्या पाहात आहेत. त्यांना या कार्यात सर्व विश्वस्त मंडळ सर्वतोपरी सहाय्य करते.
पवित्रता आणि दत्त महाराजांची अनुभूति
दत्त मंदिरातील प्रसन्नतेचे मुख्य कारण म्हणजे मंदिरात राखली जाणारी पवित्रता व स्वच्छता.! मंदिरात पूर्वीपासूनच अर्चकांकडूनच अर्थात केवळ पुजाऱ्यांकडूनच संपूर्ण पूजा आदी गोष्टी करण्यात येतात. पूर्वी अर्चक म्हणून श्री सारणीकर गुरुजी व श्री कारेगावकर गुरुजी यांनी आपले काम सांभाळले व गेल्या वर्षांपासून मुळे (गोंदीकर) परिवार अर्चनाचे व पूजनाचे कार्य सांभाळत आहे. कै ह भ प सुमंत महाराज गोंदीकर यांनी सगळ्यात सुरुवातीला हे कार्य स्वीकारले व सगळ्या प्रकारचे सोवळे व पवित्रता राखून काटेकोर नियमात राहून त्यांनी दत्त महाराजांची उत्तम सेवा केली. त्यांच्या पश्चात ह भ प हेमंत महाराज गोंदीकर व सर्व गोंदीकर परिवार कै सुमंत महाराजांनी घालून दिलेल्या नियमांनुसार दत्त महाराजांच्या पूजनाचे सेवेचे कार्य करतो आहे.
विशेष सांगायचे म्हणजे गोंदीकर परिवाराकडे दत्त महाराजांच्या पूजनाची जबाबदारी आल्यापासून ते आजपर्यंत दत्त महाराजांची नित्यपूजा एकदाही चुकलेली नाही अगदी कोरोनाच्या लॉकडाऊन काळातही नाही आणि या पवित्रतेमुळेच दत्त महाराजांची अनुभूती या स्थानी जाणवते. या सगळ्या गोष्टी इथे सांगायचे मुख्य कारण म्हणजे आपणही एकदा या दत्त मंदिरास भेट देऊन येथील दिव्यतेची व प्रसन्नतेची अनुभूती अवश्य घ्यावी.